26.04.2021

Аб ільготах і кампенсацыях грамадзянам, пацярпелым ад катастрофы на ЧАЭС

26 красавіка 1986 года на Чарнобыльскай атамнай электрастанцыі адбылася аварыя, наступствы якой панеслі тысячы людскіх жыццяў, у тым ліку і ў нашай рэспубліцы. Жыхары бліжэйшых да ЧАЭС тэрыторый былі эвакуяваны. Прадстаўнікі сілавых структур і грамадзянскіх прадпрыемстваў на працягу 1986-1989 гадоў займалiся ліквідацый наступстваў тэхнагеннай катастрофы, якім на заканадаўчым узроўні былі ўстаноўлены розныя льготы і кампенсацыі. Больш падрабязна пра гэта чытачам нашай газеты распавядае начальнік упраўлення па працы, занятасцi i сацыяльнай абароне райвыканкама Вера Жук.

- Вера Барысаўна, у адпаведнасці з чым вырабляецца пенсійнае забеспячэнне грамадзян, якія пацярпелі ад аварыі на ЧАЭС?

- Пенсійнае забеспячэнне грамадзян, пацярпелых ад аварыі на ЧАЭС, вырабляецца ў адпаведнасці з пенсiйным заканадаўствам Рэспублікі Беларусь з улікам умоў і нормаў, прадугледжаных Законам Рэспублікі Беларусь ад 6 студзеня 2009 г. № 9-З «Аб сацыяльнай абароне грамадзян, якія пацярпелі ад катастрофы на Чарнобыльскай АЭС, іншых радыяцыйных аварый».

У адпаведнасці з арт. 32 гэтага Закона пенсіі па ўзросце ўдзельнікам ліквідацыі наступстваў катастрофы на Чарнобыльскай АЭС, іншых радыяцыйных аварый прызначаюцца са зніжэннем агульнаўстаноўленага пенсіённага ўзросту:

- якія прымалі ўдзел у ліквідацыі наступстваў катастрофы на ЧАЭС у межах 10-кіламетровай зоны ў 1986 годзе ці не менш за 10 сутак ў 1987 годзе, - на 10 гадоў;

- прымаўшым удзел у ліквідацыі наступстваў катастрофы на ЧАЭС у 1986-1987 гадах у межах зоны эвакуацыі (адчужэння) (акрамя занятых у 10-кіламетровай зоне), і ўдзельнікам ліквідацыі іншых радыяцыйных аварый, пры ўмове наступлення інваліднасці незалежна ад яе прычыны, акрамя асоб, інваліднасць якіх наступіла ў выніку супрацьпраўных дзеянняў, - на 5 гадоў.

У адпаведнасці з арт. 33 грамадзяне, якія захварэлі і перанеслі прамянёвую хваробу, інваліды з прычыны катастрофы на ЧАЭС, іншых радыяцыйных аварый, у бягучым годзе маюць права на пенсію па ўзросце: мужчыны - па дасягненнi 52 гадоў i 6 месяцаў і пры стажы працы не менш за 20 гадоў; жанчыны - па дасягненнi 47 гадоў i 6 месяцаў і пры стажы працы не менш за 18 гадоў.

Пачынаючы з 1 студзеня 2017 года ўзрост, які дае права на пенсію па ўзросце, павышаецца штогод з 1 студзеня на 6 месяцаў да дасягнення мужчынамі 53 гадоў, жанчынамі 48 гадоў.

- Ці могуць павышацца пенсіі ўдзельнікам ліквідацыі наступстваў катастрофы на ЧАЭС?

- Так. Удзельнікам ліквідацый дадзенай катастрофы ў 1986-1987 гадах, якія працавалі ў зоне эвакуацыі (адчужэння), цi якiя былi заняты ў гэты перыяд на эксплуатацыi цi iншых работах на ўказанай станцыi (у т. л. часова накіраваным або камандзiраваным), уключаючы ваеннаслужачых i ваеннаабавязаных, прызваных на спецыяльныя зборы i прыцягнутых да выканання работ, звязаных з ліквідацыяй наступстваў катастрофы, пенсіі (любога вiду) павышаюцца на 50 працэнтаў мiнiмальнага памеру пенсii па ўзросце (на 01.04.2021 года - 32 рублі 86 капеек).

Удзельнікам ліквідацыі наступстваў катастрофы на ЧАЭС у 1988-1989 гадах у зоне эвакуацыі (адчужэння) або занятым у гэты перыяд на эксплуатацыi або іншых відах работ на ўказанай станцыi, уключаючы ваеннаслужачых i ваеннаабавязаных, пакліканых на спецыяльныя зборы і прыцягнутых да выканання работ, звязаных з ліквідацыяй наступстваў катастрофы, а таксама грамадзянам, эвакуіраваным, адселеным, самастойна выехаўшым з зоны эвакуацыі, за выключэннем прыбывання ў названыя зоны пасля 1 студзеня 1990 года, пенсіі павышаюцца на 25 працэнтаў мiнiмальнага памеру пенсii па ўзросце (на 01.08.2017 года - 16 рублёў 43 капейкі).

- Якія пацвярджаючыя дакументы патрэбны для атрымання пенсіі?

- Праца ў 10-кіламетровай зоне пацвярджаецца даведкамі наймальнікаў, якія захавалі першасныя дакументы, а таксама даведкамі іх архіваў. Тым, хто мае права выйсці на пенсію на 5 гадоў раней за працу ў 30-кіламетровай зоне, неабходна прадаставіць пасведчанне ліквідатара, а таксама выпіску з акта заключэння МРЭК з пацвярджэннем наяўнасці групы інваліднасці. У выпадку, калі дакументы не захаваліся, факт і перыяд працы ў названых зонах могуць быць устаноўлены ў судовым парадку. Акрамя льготы па датэрміновым выхадзе на пенсію на падставе п. 2 арт. 39 Закона № 9-З удзельнікам ліквідацыі наступстваў катастрофы на ЧАЭС, якія ўзялі ўдзел у работах па ліквідацыі дадзенай катастрофы ў 1986-1987 гадах пенсіі (любога вiду) павышаюцца на 50 працэнтаў мiнiмальнага памеру пенсii па ўзросце.

- Які парадак звароту запрызначэннем пенсіі?

- У адпаведнасці з нормамі Закона аб пенсійным забеспячэнні звяртацца за прызначэннем пенсіі работнік можа ў любы час пасля ўзнікнення на яе права без абмежавання тэрмінаў. Днём звароту за пенсіяй прызнаюць дзень прыёму заявы аб прызначэнні пенсіі з усімі неабходнымі дакументамі органам па працы, занятасцi i сацыяльнай абароне альбо дату, паказаную на паштовым штэмпелі месца іх адпраўлення (калі заява і ўсе неабходныя дакументы перасылаюцца па пошце).

Гутарыў Сяргей Райчонак.